← Бош саҳифа
Лӯҳи Қуроний: Қуръондаги ажратилган ҳарфлар (муқаттаъот)
Лӯҳи Қуроний — арабчада ал-ҳуруф ал-муқаттаъот, яъни «ажратилган ҳарфлар» деб маълум бўлган — Қуръоннинг айрим суралари бошида битта-битта ўқиладиган арабча ҳарфлардир; масалан, Алиф-Лом-Мим (الم) ва Ё-Син (يس). Улар 29 суранинг бошида келади ва 14 та турли комбинацияда 14 та ҳарфдан ташкил топган. Классик уламолар орасида кенг тарқалган фикрга кўра, уларнинг аниқ маъноси фақат Аллоҳга маълум.
Лӯҳи Қуроний — қисқача маълумот
- Нима эканлиги
- Айрим суралар бошида келувчи ажратилган арабча ҳарфлар (ал-муқаттаъот)
- Улар билан бошланадиган суралар
- 29
- Ишлатилган турли ҳарфлар
- 14 (28 та арабча алифбонинг ярми)
- Турли комбинациялар сони
- 14
- Мисоллар
- الم, الر, حم, طه, يس, ص, ق, ن
- Уламолар орасидаги кенг тарқалган фикр
- Уларнинг ҳақиқий маъноси фақат Аллоҳга маълум
Лӯҳи Қуронийни тушуниш
«Лӯҳи Қуроний» нима дегани?
«Лӯҳи Қуроний» — урду ва форс тилларида кенг қўлланадиган бир атама бўлиб, у 29 суранинг бошида келадиган муқаттаъот, яъни ажратилган ҳарфларни англатади. Улар ҳарф-ҳарф ўқилади (масалан, «Алиф-Лом-Мим», «алам» эмас), шу сабабли уларни «ажратилган» ёки «узиқ» ҳарфлар деб аталади.
14 та ҳарф
28 та арабча ҳарфнинг айнан 14 таси муқаттаъот сифатида учрайди: ا (алиф), ل (лом), م (мим), ص (сод), ر (ро), ك (коф), ه (ҳо), ي (ё), ع (айн), ط (то), س (син), ح (ҳо), ق (қоф) ва ن (нун). Уламолар бу ҳарфларни «نصٌّ حكيمٌ قاطعٌ له سرّ» («сирр тутган ҳикматли ва қатъий матн») иборасида жамлаганлари машҳур.
Улар нечта?
Ҳарфлар 29 суранинг бошида келади ва 14 та турли комбинация ҳосил қилади — битта ҳарфдан (ص, ق, ن) бешта ҳарфли гуруҳгача (كهيعص, حم عسق). Айрим комбинациялар, жумладан الم ва حم, бир нечта суранинг бошида такрорланади.
Улар нима маъно англатади?
Илк уламолар (салаф) орасида кенг тарқалган фикрга кўра, муқаттаъот мутaшобиҳотга мансуб — уларнинг аниқ маъноси фақат Аллоҳга маълум. Бошқа уламолар эса улар Қуръоннинг мўъжизавий табиатига диққатни жалб этишини таъкидлаган: Қуръон арабларнинг ўзлари ишлатадиган шу ҳарфлардан ташкил топган. Яна бир фикрга кўра, улар суралар номлари бўлиши мумкин. Ягона, умумий қабул қилинган талқин мавжуд эмас.
29 суradagi 14 та комбинация
Қуръонда муқаттаъотнинг учраган барча ўринлари ва ҳар бир комбинация очадиган суралар (сура рақами бўйича).
| Ҳарфлар | Талаффуз | Суралар (рақам бўйича) |
|---|
| الم | Алиф-Лом-Мим | 2, 3, 29, 30, 31, 32 |
| المص | Алиф-Лом-Мим-Сод | 7 |
| الر | Алиф-Лом-Ро | 10, 11, 12, 14, 15 |
| المر | Алиф-Лом-Мим-Ро | 13 |
| كهيعص | Коф-Ҳо-Ё-Айн-Сод | 19 |
| طه | То-Ҳо | 20 |
| طسم | То-Син-Мим | 26, 28 |
| طس | То-Син | 27 |
| يس | Ё-Син | 36 |
| ص | Сод | 38 |
| حم | Ҳо-Мим | 40, 41, 43, 44, 45, 46 |
| حم عسق | Ҳо-Мим; Айн-Син-Қоф | 42 |
| ق | Қоф | 50 |
| ن | Нун | 68 |
Лӯҳи Қуроний — кўп бериладиган саволлар
- Лӯҳи Қуроний нечта?
- Ажратилган ҳарфлар (муқаттаъот) Қуръоннинг 29 сурасининг бошида учрайди ва 14 та турли арабча ҳарфдан ташкил топган 14 та комбинация ҳосил қилади.
- Муқаттаъот (ажратилган ҳарфлар) нима?
- Улар айрим суралар бошида ҳарф-ҳарф ўқиладиган алоҳида арабча ҳарфлар — масалан, Алиф-Лом-Мим (الم) ёки Ҳо-Мим (حم). Уларни «ажратилган» деб аталишига сабаб, ҳар бир ҳарф сўз сифатида эмас, балки алоҳида талаффуз қилинади.
- Лӯҳи Қуронийда қайси ҳарфлар ишлатилган?
- Ўн тўрт ҳарф: ا, ل, م, ص, ر, ك, ه, ي, ع, ط, س, ح, ق ва ن — арабча алифбонинг 28 та ҳарфидан айнан ярми.
- Ажратилган ҳарфларнинг маъноси нима?
- Кўпчилик илк уламоларнинг фикрига кўра, уларнинг аниқ маъноси фақат Аллоҳга маълум. Баъзи уламолар эса улар Қуръоннинг мўъжизавий фасоҳатини кўрсатишини таъкидлайди — зеро Қуръон арабларнинг ўзи ишлатадиган шу ҳарфлардан тузилган — ёки улар суралар номлари бўлиши мумкин, деган фикрни илгари суради.
- Қайси сура энг кўп ажратилган ҳарф билан бошланади?
- Марям сураси (19) бешта ҳарф — Коф-Ҳо-Ё-Айн-Сод (كهيعص) билан бошланади, Шӯро сураси (42) эса Ҳо-Мим, сўнгра Айн-Син-Қоф (حم عسق) билан бошланади.
- Ё-Син ажратилган ҳарфлардан бирими?
- Ҳа. Ё-Син (يس) Ё-Син сурасини (36) очади ва 14 та муқаттаъот комбинациясидан бири ҳисобланади.